KONFERENCJA POLSKIEGO FORUM CHOREOLOGICZNEGO RZESZÓW 13–15 WRZEŚNIA 2024 UNIWERSYTET RZESZOWSKI
Fundacja Ośrodek Praktyk Teatralno-Tanecznych TRUE miała zaszczyt wziąć udział w największej konferencji choreologicznej w Polsce – Polskim Forum Choreologicznym, która odbyła się w dniach 13–15 września 2024 roku w Auli Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Wystąpienie dr. Jerzego Norberta Grzegorka: referat zatytułowany:
„PRZESTRZEŃ, CZAS I RUCH W PERSPEKTYWIE TANCERZA NIEWIDOMEGO. MASZYNA IDIOSENSORYCZNA – W STRONĘ SAMODZIELNOŚCI”.
Wystąpienie miało charakter teoretyczno-praktyczny i było realizowane z udziałem tancerzy-aktorów niewidomych i słabowidzących Teatru Ruchu Umownie Ewidentnego. Zaprezentowano: sposób funkcjonowania Maszyny Idiosensorycznej, jej wpływ na orientację przestrzenną, budowanie rytmu, rozwój samodzielności tancerza niewidomego w procesie choreograficznym. Prezentacja miała formę żywego laboratorium, w którym widzowie mogli obserwować działanie urządzenia w realnej praktyce scenicznej i treningowej.
ZAKRESY WIEDZY PODEJMOWANE W TRAKCIE KONFERENCJI
W ramach działań Fundacji TRUE i Polskiego Forum Choreologicznego rozwijano następujące obszary badawcze:
- MASZYNA IDIOSENSORYCZNA
– budowa i możliwości rozbudowy,
– funkcje i potencjały w pracy z tancerzami z niepełnosprawnościami,
– relacja przestrzeń – ruch – rytm,
– ukierunkowanie na samodzielność tancerza niewidomego.
- IDIOM RUCHU I RYTMU
– odkrywanie indywidualnych idiomów osób z niepełnosprawnościami,
-idiomaty jako struktury ruchowo-rytmiczne.
- ANALIZA RUCHU
– rozpoznanie i ocena zakresów ruchu,
– kinestetyczne różnicowanie ruchu i rytmu (komponenty przestrzenne i jakościowe),
– możliwości siłowe i ekspresyjne,
– komponenty czasowe (tempo, prędkość, puls).
- ZASTOSOWANIA ARTYSTYCZNE I TERAPEUTYCZNE
– odkrywanie potencjałów idiomu tanecznego u tancerzy niewidomych i słabowidzących,
– realizowanie idiomatów tanecznych u tancerzy na wózkach i z różnymi niepełnosprawnościami,
– praca rozwojowa z tancerzami pełnosprawnymi.
- METODY TWÓRCZE
– techniki improwizacji kontaktowej,
– idiochoreografia jako metoda pracy artystycznej, zastosowanie idiomów ruchu w teatrze tańca
W pierwszym dniu konferencji, w ramach części artystycznej przygotowanej wspólnie przez Fundację TRUE i Polskie Forum Choreologiczne, odbyła się specjalna prapremiera monodramu:
„SCENARIUSZ DLA NIEWIDOMEGO, LECZ MOŻLIWEGO TANCERZA IDIOSENSORYCZNEGO”
Spektakl nadal w fazie prac funkcjonował podczas prezentacji jako performans badawczy, ukazujący relację pomiędzy ciałem tancerza niewidomego, Maszyną Idiosensoryczną, rytmem i przestrzenią sceniczną.
Scenariusz i reżyseria Jerzy Norbert Grzegorek
W roli „Kacperka” Kacper Kozłowski – tancerz-aktor niewidomy z niepełnosprawnością sprzężoną.
Scenografia: przestrzeń ruchu i rytmu: Maszyna Idiosensoryczna
Na kanwie narracji biograficznej osoby niewidomej z odwołaniem do powieści Wieniedikta Jerofiejewa ” Moskwa-Pietuszki ”.
Tytuł jest ukłonem scenarzysty i reżysera w stronę wielkiego polskiego mistrza performatyki rytmu słowa i ruchu Bogusława Schaeffera
Opinie znakomitych tancerzy, choreografów i badaczy tańca z całej Polski na temat Maszyny Idiosensorycznej podczas Ogólnopolskiej Konferencji Polskiego Forum Choreologicznego w Uniwersytecie Rzeszowskim.13–15 WRZEŚNIA 2024
„Jestem pod ogromnym wrażeniem maszyny idiosensorycznej. doceniam ogrom inwencji pomysłodawcy. widzę ogromny potencjał i możliwości zastosowania w pracy nad ruchem w przestrzeni zarówno dla osób z różnego rodzaju deficytami, jak i wszystkich tancerzy. jestem przekonana, że urządzenie świetnie sprawdzi się także w rehabilitacji, a o czym mogliśmy się już przekonać umożliwia i wyzwala aspekt twórczy tancerza nie(widomego) a możliwego.”
mgr Urszula Loba-Wilgocka / metodycznie – Polskie Forum Choreologiczne
„Maszyna idiosensoryczna daje możliwość pracy z jakością ruchu w przestrzeni przez kontakt z oddalonymi elementami. A także rozwija kontrolę przepływu ruchu. Dla mnie duża przyjemność i ciekawość pierwszego kontaktu. Dziękuję 🏅👍”
dr Marta Bury znakomita tancerka i choreografka z Fundacji O. DE.LA Rzeszów
Opinie znakomitych tancerzy, choreografów i badaczy tańca z całej Polski na temat Maszyny Idiosensorycznej podczas Ogólnopolskiej Konferencji Polskiego Forum Choreologicznego w Uniwersytecie Rzeszowskim.13–15 WRZEŚNIA 2024
Serdecznie gratuluję! Wspaniała prezentacja i wynalazek, który zyskał prawdziwie poszerzone znaczenie w kontekście sztuki. W teatralnej odsłonie maszyna idiosensoryczna buduje sprawczość (rewelacyjnego) niewidomego Aktora w jego ekspresji przestrzennej. Mocno wybrzmiewa i buduje się na oczach widowni sytuacja osoby z niepełnosprawnością, walczącej o swoją podmiotowość wbrew absurdom i trudnościom rzeczywistości. Maszyna wspiera i inspiruje unikalny język ruchowy Aktora, a zarazem tworzy wymowną scenografię niby „klatki”, w której toczy się życie bohatera, uwikłanego w powtarzalne rytuały i ścieżki codzienności. 🙏👏👏👏”
Fantastyczny Kolektyw Przepływu Myśli ❣️ Niesamowite doświadczanie – współdoświadczanie
dr Paulina Wycichowska
FORUM PEDAGOGIKI SZTUKI „MASZYNA IDIOSENSORYCZNA”, 17.12.2024, online
MASZYNA IDIOSENSORYCZNA JERZEGO N. GRZEGORKA DLA ARTYSTÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI
SEKCJA PEDAGOGIKI SZTUKI
Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk
Dr Jerzy Norbert Grzegorek – Członek Sekcji
https://oldknped.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=319:sekcja-pedagogiki-sztuki&catid=67&Itemid=42
film Kubinowski
film Wycichowska
film Marta Bury
dr JERZY N. GRZEGOREK przedstawił koncepcję Ruchu Rytmicznego z potencjałem Polskiego Języka Migowego – stworzenia nowego wymiaru transmedialności i translingwistycznej przestrzeni artystycznej teatru tańca w wystąpieniu pt.:
„Ruch rytmiczny jako praktyka somatyczna w pracy z tancerzami niewidomymi i słabowidzącymi. Metodyczne inspiracje Maszyną Idiosensoryczną Jerzego N. Grzegorka”
„Rhythmic Movement as a Somatic Practice in Working with Blind and Visually Impaired Dancers. Methodological Inspirations from Jerzy N. Grzegorek’s Idiosensory Machine”
ABSTRAKT:
Ruch rytmiczny jako praktyka somatyczna w pracy z tancerzami niewidomymi i słabowidzącymi.
Metodyczne inspiracje Maszyną Idiosensoryczną Jerzego N. Grzegorka
Wystąpienie dr. Jerzego N. Grzegorka prezentuje koncepcję Ruchu Rytmicznego jako praktyki somatycznej i artystyczno-badawczej, rozwijanej w pracy z tancerzami niewidomymi i słabowidzącymi, osadzonej w autorskiej teorii Maszyny Idiosensorycznej. Ruch rytmiczny rozumiany jest nie jako formalna struktura muzyczna, lecz jako ucieleśniony idiom percepcyjny, wyłaniający się z wielokanałowej integracji zmysłów, doświadczenia cielesnego, afektu i relacji z przestrzenią.
Maszyna Idiosensoryczna opisuje ciało jako dynamiczny system czucia, przetwarzania i komunikacji, w którym każdy wykonawca posiada własną, niepowtarzalną konfigurację sensoryczno-ruchową. W pracy z osobami niewidomymi i słabowidzącymi koncepcja ta pozwala odejść od normatywnych modeli percepcji wzrokowej na rzecz kinestetycznej, proprioceptywnej i dotykowej organizacji ruchu, w której rytm staje się emergentnym efektem działania ciała, a nie zewnętrznym narzędziem porządkującym.
Wystąpienie rozwija ideę Ruchu Rytmicznego w perspektywie badań performatywnych i badań w działaniu (performative research & action research), w których praktyka artystyczna stanowi metodę badawczą. Improwizacje ruchowe, eksperymenty przestrzenne, praca z oddechem i dotykiem oraz iteracyjne cykle refleksji pozwalają empirycznie badać, jak rytm, czas, przestrzeń i dynamika wyłaniają się z indywidualnych konfiguracji Maszyny Idiosensorycznej.
Ważnym wątkiem wystąpienia jest dialog koncepcji Grzegorka z teorią ruchu Rudolfa Labana. Labanowska analiza czasu, przestrzeni i effortu dostarcza formalnych narzędzi opisu, które w połączeniu z Maszyną Idiosensoryczną pozwalają badać ruch nie tylko jako strukturę, lecz jako proces adaptacyjny, sensoryczny i relacyjny. Rytm zostaje tu potraktowany jako zjawisko somatyczne, a nie wyłącznie muzyczne, co otwiera nowe możliwości dla inkluzywnej choreografii i pedagogiki tańca.
Wystąpienie wprowadza także potencjał Polskiego Języka Migowego jako medium transmedialnego i translingwistycznego w teatrze tańca. PJM, jako język wizualno-przestrzenny oparty na ruchu, rytmie i przestrzeni, staje się integralną częścią praktyki somatycznej. Gesty migowe nie są jedynie tłumaczeniem treści, lecz generatorem ruchu rytmicznego, który wchodzi w dialog z idiomem ruchowym tancerzy niewidomych i słabowidzących, tworząc nową jakość performatywną.
W tym sensie Ruch Rytmiczny buduje przestrzeń transmedialną i translingwistyczną, w której spotykają się:
– somatyka (Feldenkrais, Body-Mind Centering, Sheets-Johnstone),
– analiza ruchu Labana,
– kultura Głuchych i Deaf Studies,
– disability studies i pedagogika inkluzyjna,
– artistic research jako metodologia.
Wystąpienie dra Jerzego N. Grzegorka ukazuje Ruch Rytmiczny jako narzędzie badań nad neuro-różnorodnością, dostępnością i ucieleśnioną wiedzą, w którym różnica sensoryczna nie jest ograniczeniem, lecz źródłem twórczego potencjału. Maszyna Idiosensoryczna staje się tu nie tylko koncepcją teoretyczną, ale praktycznym instrumentem badawczym, pozwalającym projektować inkluzywne strategie pracy choreograficznej i teatralnej, w których ciało różnorodne współtworzy nowe języki performatywne.
Dzięki realizacji zadania publicznego MASZYNA IDIOSENSORYCZNA JAKO PROSPEKTYWNA INTERWENCJA SPOŁECZNA Z NASTAWIENIEM NA TWÓRCZE USAMODZIELNIENIE I ROZWÓJ KULTURY ARTYSTYCZNEJ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI finansowanego przez Narodowe Centrum podczas obrad Konferencji PFCH 12 września o godzinie 18.00 na Scenie „Krzemień” odbyła się PREMIERA Spektaklu Teatru Ruchu Umownie Ewidentnego pt.: „OWSZEM. BYWAŁAM I WIDYWAŁAM”.







